README

nsql, PHP 8.0+ için tasarlanmış, modern, güvenli ve yüksek performanslı bir veritabanı kütüphanesidir. PDO tabanlı bu kütüphane, gelişmiş özellikler ve optimizasyonlarla güçlendirilmiştir.

🚀 v1.5.0 Yeni Özellikler: Thread-safe connection pool, LFU cache algoritması, per-table TTL, cache warming, identifier quoting, güvenli IP/HTTPS tespiti, gelişmiş exception handling ve memory leak düzeltmeleri!

🌟 Özellikler

Core Özellikler

PDO tabanlı veritabanı soyutlama
Akıcı (fluent) sorgu arayüzü
Otomatik bağlantı yönetimi
Transaction desteği
Migration sistemi

Güvenlik

SQL injection koruması (PDO prepared statements, identifier quoting)
XSS ve CSRF koruma mekanizmaları
Güvenli oturum yönetimi
Rate limiting ve DDoS koruması
Hassas veri filtreleme
Thread-safe connection pool (file-based lock)
Güvenli IP/HTTPS tespiti (proxy/load balancer desteği)

Performans (v1.5.0 Optimizasyonları)

Connection Pool: Thread-safe bağlantı yönetimi (file-based lock, circular buffer)
Memory Management: Gelişmiş bellek yönetimi (circular buffer, agresif cleanup)
Cache Performance: LFU algoritması desteği, dinamik cache size, per-table TTL
Cache Warming: Önceden yükleme stratejileri ile performans artışı
Query Analyzer: Analiz sonuçları cache'leme (100 analiz sonucu)
Generator Desteği: Memory leak düzeltmeleri ile daha güvenli büyük veri işleme
Otomatik Optimizasyon: Akıllı chunk size ayarlaması

Geliştirici Araçları

Detaylı debug sistemi
Kapsamlı hata yönetimi
PHPUnit test desteği
PSR-12 kod standardı uyumluluğu
PHPStan static analysis desteği
PHP CS Fixer kod formatlama
Composer script'leri ile otomatik test

📋 Kurulum

Sistem Gereksinimleri

PHP: 8.0 veya üstü
PDO: PHP PDO eklentisi
MySQL: 5.7.8+ veya MariaDB 10.2+
OpenSSL: Şifreleme özellikleri için
JSON: Yapılandırma dosyaları için

Composer ile Kurulum

⚠️ Önemli: Paket henüz Packagist'te yayınlanmadığı için, GitHub repository'yi direkt kullanmanız gerekiyor.

Yöntem 1: Repository ile (Önerilen)

Projenizin composer.json dosyasına şunu ekleyin:

{
    "repositories": [
        {
            "type": "vcs",
            "url": "https://github.com/ngunenc/nsql.git"
        }
    ],
    "require": {
        "ngunenc/nsql": "^1.5.0"
    }
}

Sonra:

composer require ngunenc/nsql:^1.5.0

Yöntem 2: Tek Komutla

composer require ngunenc/nsql:^1.5.0 --repository='{"type":"vcs","url":"https://github.com/ngunenc/nsql.git"}'

📝 Packagist'e Eklendikten Sonra: Normal composer require ngunenc/nsql komutu çalışacak.

📖 Detaylı Kurulum Rehberi: INSTALLATION.md dosyasına bakın.

Manuel Kurulum

git clone https://github.com/ngunenc/nsql.git
cd nsql
composer install

Geliştirme Ortamı Kurulumu

# Bağımlılıkları yükle
composer install

# Test veritabanını kur
composer test:setup

# Testleri çalıştır
composer test

# Kod kalitesini kontrol et
composer lint
composer stan

Yapılandırma

env.example dosyasını .env olarak kopyalayın:

cp env.example .env

.env dosyasındaki değerleri güncelleyin:

db_host=localhost
db_name=your_database
db_user=your_username
db_pass=your_password
DEBUG_MODE=false

📚 Dokümantasyon

📘 Kullanım Klavuzu - Temel kullanım ve kurulum
📖 Teknik Detaylar - Mimari ve teknik bilgiler
📚 API Referansı - Kapsamlı API dokümantasyonu
📝 Örnekler - Detaylı kullanım örnekleri
📋 Değişiklik Günlüğü - Sürüm geçmişi ve değişiklikler

Kısa Özet ve Temel Kullanım

Veritabanı Bağlantısı

use nsql\database\nsql;

// .env dosyasından yapılandırma ile (önerilen)
$db = new nsql();

// veya özel parametrelerle
$db = new nsql(
    host: 'localhost',
    db: 'veritabani_adi',
    user: 'kullanici',
    pass: 'sifre',
    charset: 'utf8mb4',
    debug: true
);

Veri Sorgulama

// Tek satır getirme
$kullanici = $db->get_row(
    "SELECT * FROM kullanicilar WHERE id = :id",
    ['id' => 1]
);

// Çoklu satır getirme
$kullanicilar = $db->get_results("SELECT * FROM kullanicilar");

// Generator ile büyük veri setleri
foreach ($db->get_yield("SELECT * FROM buyuk_tablo") as $row) {
    // Hafıza dostu işlemler...
}

Veri Manipülasyonu

// Ekleme
$db->insert("INSERT INTO kullanicilar (ad, email) VALUES (:ad, :email)", [
    'ad' => 'Ahmet',
    'email' => 'ahmet@ornek.com'
]);
$son_id = $db->insert_id();

// Güncelleme
$db->update("UPDATE kullanicilar SET ad = :ad WHERE id = :id", [
    'ad' => 'Mehmet',
    'id' => 1
]);

// Silme
$db->delete("DELETE FROM kullanicilar WHERE id = :id", ['id' => 1]);

Örnek Uygulama Akışı

Aşağıda, nsql kütüphanesinin bir web uygulamasında kullanıcı ekleme, listeleme ve güncelleme işlemleri için nasıl kullanılabileceğine dair tam bir akış örneği verilmiştir:

use nsql\database\nsql;

// Bağlantı
$db = new nsql();

// 1. Kullanıcı ekleme
$db->insert("INSERT INTO kullanicilar (ad, email) VALUES (:ad, :email)", [
    'ad' => 'Ayşe',
    'email' => 'ayse@ornek.com'
]);
$yeni_id = $db->insert_id();

// 2. Tüm kullanıcıları listeleme
$kullanicilar = $db->get_results("SELECT * FROM kullanicilar");
foreach ($kullanicilar as $kullanici) {
    echo $kullanici->ad . " - " . $kullanici->email . "<br>";
}

// 3. Kullanıcı güncelleme
$db->update("UPDATE kullanicilar SET ad = :ad WHERE id = :id", [
    'ad' => 'Ayşe Yılmaz',
    'id' => $yeni_id
]);

// 4. Tek bir kullanıcıyı getirme
$ayse = $db->get_row("SELECT * FROM kullanicilar WHERE id = :id", ['id' => $yeni_id]);
echo "Güncellenen kullanıcı: " . $ayse->ad;

// 5. Kullanıcı silme
$db->delete("DELETE FROM kullanicilar WHERE id = :id", ['id' => $yeni_id]);

Bu örnek, nsql ile tipik bir CRUD (Create, Read, Update, Delete) akışının nasıl gerçekleştirileceğini göstermektedir. Tüm işlemler güvenli parametre bağlama ile yapılır ve hata yönetimi için try-catch blokları eklenebilir.

Kütüphanenin daha fazla özelliği ve gelişmiş kullanım örnekleri için docs/kullanim-klavuzu.md dosyasını inceleyebilirsiniz.

🧪 Test ve Kalite

Test Çalıştırma

# Tüm testleri çalıştır
composer test

# Coverage raporu ile
composer test -- --coverage-html coverage/html

Kod Kalitesi

# PHPStan static analysis
composer stan

# PHP CodeSniffer (PSR-12)
composer lint

# PHP CS Fixer
composer fix

CI/CD

Proje GitHub Actions ile otomatik test edilir:

PHP 8.0, 8.1, 8.2, 8.3 desteği
Ubuntu ve Windows ortamları
MySQL 8.0 test veritabanı
Coverage raporları

📂 Proje Yapısı

nsql/
├── src/
│   └── database/
│       ├── config.php               # Yapılandırma yönetimi
│       ├── connection_pool.php      # Bağlantı havuzu yönetimi
│       ├── migration.php           # Migration arayüzü
│       ├── migration_manager.php   # Migration yönetimi
│       ├── nsql.php               # Ana PDO wrapper sınıfı
│       ├── query_builder.php      # SQL sorgu oluşturucu
│       ├── migrations/            # Migration dosyaları
│       ├── schema/               # Şema validasyonu (v1.3.0)
│       ├── security/             # Güvenlik bileşenleri
│       │   ├── audit_logger.php   # Güvenlik log sistemi
│       │   ├── encryption.php     # Şifreleme işlemleri
│       │   ├── rate_limiter.php   # İstek sınırlama
│       │   ├── security_manager.php # Güvenlik yönetimi
│       │   └── sensitive_data_filter.php # Hassas veri filtresi
│       ├── seeds/                # Seed dosyaları
│       ├── templates/            # View şablonları
│       └── traits/               # Trait sınıfları
│           ├── cache_trait.php    # Önbellekleme işlemleri
│           ├── connection_trait.php # Bağlantı yönetimi
│           ├── debug_trait.php     # Hata ayıklama
│           ├── query_parameter_trait.php # Sorgu parametreleri
│           ├── statement_cache_trait.php # Statement önbellekleme
│           └── transaction_trait.php # Transaction yönetimi
├── tests/                      # Test dosyaları
├── .github/workflows/          # GitHub Actions CI
├── storage/logs/              # Log dosyaları
├── composer.json             # Composer yapılandırması
├── phpunit.xml               # PHPUnit yapılandırması
├── phpstan.neon              # PHPStan yapılandırması
├── .php_cs                   # PHP CS Fixer yapılandırması
├── env.example               # Yapılandırma örneği
└── README.md                # Dokümantasyon

Sınıf Yapısı

Temel Bileşenler

nsql: PDO wrapper ve temel veritabanı işlemleri
config: Yapılandırma yönetimi ve ortam değişkenleri
connection_pool: Veritabanı bağlantı havuzu ve optimizasyon
query_builder: Akıcı arayüz ile SQL sorgu oluşturma

Güvenlik Bileşenleri

security_manager: Merkezi güvenlik yönetimi
encryption: Veri şifreleme ve çözme işlemleri
rate_limiter: İstek sınırlama ve DDoS koruması
audit_logger: Güvenlik olayları loglama
sensitive_data_filter: Hassas veri filtreleme

Veritabanı Yönetimi

migration_manager: Veritabanı şema yönetimi
migration: Migration arayüzü tanımı
seeds: Test ve başlangıç verisi yönetimi

🌟 Özellikler

Core Özellikler

PDO tabanlı veritabanı soyutlama
Akıcı (fluent) sorgu arayüzü
Otomatik bağlantı yönetimi
Transaction desteği
Migration sistemi

Güvenlik

SQL injection koruması (PDO prepared statements)
XSS ve CSRF koruma mekanizmaları
Güvenli oturum yönetimi ve cookie kontrolü
Rate limiting ve DDoS koruması
Hassas veri filtreleme ve şifreleme
Güvenlik olay loglaması

Performans

Connection Pool ile bağlantı yönetimi
Statement Cache (LRU algoritması)
Query Cache sistemi
Generator desteği ile düşük bellek kullanımı
Otomatik garbage collection

Geliştirici Araçları

Detaylı debug sistemi
Kapsamlı hata yönetimi
Komut satırı araçları (planlanan)
PHPUnit test desteği
PSR-12 kod standardı uyumluluğu

🔧 Kurulum

Sistem Gereksinimleri

PHP 8.0+
PDO PHP Eklentisi
JSON PHP Eklentisi
OpenSSL PHP Eklentisi (şifreleme için)
MySQL 5.7.8+ veya MariaDB 10.2+

Composer ile Kurulum

composer require ngunenc/nsql

Manuel Kurulum

Projeyi klonlayın:

git clone https://github.com/ngunenc/nsql.git

Bağımlılıkları yükleyin:

composer install

Yapılandırma dosyasını oluşturun:

cp .env.example .env

Veritabanı ayarlarını yapılandırın:

db_host=localhost
db_name=database_name
db_user=database_user
db_pass=database_password
DB_CHARSET=utf8mb4

# Cache ayarları
QUERY_CACHE_ENABLED=true
STATEMENT_CACHE_LIMIT=100

# Güvenlik ayarları
RATE_LIMIT_ENABLED=true
ENCRYPTION_KEY=your-secure-key

📖 Kullanım

Temel Bağlantı

use nsql\database\nsql;

// Basit bağlantı
$db = new nsql();

// veya özel parametrelerle
$db = new nsql(
    host: 'localhost',
    db: 'veritabanı',
    user: 'kullanici',
    pass: 'sifre',
    charset: 'utf8mb4',
    debug: true
);

Veri Sorgulama

// Tek satır getirme
$kullanici = $db->get_row("SELECT * FROM kullanicilar WHERE id = :id", ['id' => 1]);

// Çoklu satır getirme
$kullanicilar = $db->get_results("SELECT * FROM kullanicilar");

// Generator ile büyük veri setleri
foreach ($db->get_yield("SELECT * FROM buyuk_tablo") as $row) {
    // Hafıza dostu işlemler
}

Veri Manipülasyonu

// Ekleme
$db->insert("INSERT INTO kullanicilar (ad, email) VALUES (:ad, :email)", [
    'ad' => 'Ahmet',
    'email' => 'ahmet@ornek.com'
]);
$son_id = $db->insert_id();

// Güncelleme
$db->update("UPDATE kullanicilar SET ad = :ad WHERE id = :id", [
    'ad' => 'Mehmet',
    'id' => 1
]);

// Silme
$db->delete("DELETE FROM kullanicilar WHERE id = :id", ['id' => 1]);

Transaction Kullanımı

try {
    $db->begin();
    
    // İşlemler...
    
    $db->commit();
} catch (Exception $e) {
    $db->rollback();
    // Hata yönetimi
}

🛡️ Güvenlik

CSRF Koruması

// Token üretme
$token = \nsql\database\security\session_manager::get_csrf_token();

// Token doğrulama
if (nsql::validate_csrf($_POST['token'] ?? '')) {
    // Güvenli işlem
}

XSS Koruması

$guvenli_metin = nsql::escape_html($kullanici_girisi);

🚀 Performans

Statement Cache

Sık kullanılan sorgular için otomatik önbellekleme yapılır. LRU (Least Recently Used) ve LFU (Least Frequently Used) algoritmaları desteklenir. Memory kullanımına göre dinamik cache size ayarlaması yapılır.

Connection Pool

Bağlantılar havuzda tutulur ve gerektiğinde yeniden kullanılır, böylece performans artışı sağlanır.

Debug Modu

$db = new nsql(debug: true);

// Sorgu çalıştır
$db->get_results("SELECT * FROM tablo");

// Debug bilgilerini görüntüle
$db->debug();

📝 Örnekler

Güvenli Oturum Yönetimi

// Güvenli oturum başlatma
nsql::secure_session_start();

// Oturum ID'sini yenileme
nsql::regenerateSessionId();

Hata Yönetimi

$db->safe_execute(function() use ($db) {
    return $db->get_results("SELECT * FROM tablo");
}, "Veriler alınırken bir hata oluştu");

Gerçek Hayat Kullanım Senaryoları

Migration Kullanımı

Gerçek projelerde veritabanı şemasını güncellemek için migration modülünü kullanabilirsiniz:

use nsql\database\migration_manager;

$migration = new migration_manager();
$migration->runMigrations(); // Tüm migration dosyalarını uygular

Seed Kullanımı

Test ve demo verisi eklemek için seed modülünü kullanabilirsiniz:

use nsql\database\seeds\user_seeder;

$seeder = new user_seeder();
$seeder->run(); // Örnek kullanıcı verilerini ekler

Güvenlik Modülleri

Gerçek uygulamalarda rate limiting ve veri şifreleme gibi güvenlik modüllerini entegre edebilirsiniz:

use nsql\database\security\rate_limiter;

$limiter = new rate_limiter();
if (!$limiter->check('user_ip')) {
    die('Çok fazla istek!');
}

use nsql\database\security\encryption;

$enc = new encryption();
$crypted = $enc->encrypt('gizli veri');
$plain = $enc->decrypt($crypted);

Cache Kullanımı

Sorgu önbellekleme ile performansı artırmak için:

use nsql\database\nsql;

$db = new nsql();
// Cache yapılandırması .env/config üzerinden yönetilir
$sonuclar = $db->get_results("SELECT * FROM tablo");
// İstatistikleri görüntüleme
$stats = $db->get_all_cache_stats();

Bu örnekler, nsql kütüphanesinin migration, seed, güvenlik ve cache gibi modüllerinin gerçek bir projede nasıl kullanılabileceğini göstermektedir.

📜 Lisans

Bu proje MIT lisansı altında lisanslanmıştır. Detaylar için LICENSE dosyasına bakınız. DEBUG_MODE=false

Loglama ayarları

LOG_FILE=error_log.txt STATEMENT_CACHE_LIMIT=100


---

### ⚙️ **Kullanım**

#### Veritabanı Bağlantısı

nsql sınıfını yapılandırma dosyasından veya özel parametrelerle başlatabilirsiniz:

```php
// .env dosyasından yapılandırma ile
require_once 'pdo.php';
$db = new nsql();

// veya özel parametrelerle
$db = new nsql(
    host: 'localhost',
    db: 'veritabanı_adi',
    user: 'kullanici',
    pass: 'sifre',
    debug: true // Debug modu için
);

📦 Temel Kullanım

Satır Ekleme (Insert)

$db->insert("INSERT INTO users (name, email) VALUES ('Ali', 'ali@example.com')");
echo $db->insert_id(); // Son eklenen ID

Satır Güncelleme (Update)

$db->update("UPDATE users SET name = 'Mehmet' WHERE id = 1");

Satır Silme (Delete)

$db->delete("DELETE FROM users WHERE id = 3");

Tek Satır Getir (get_row)

$user = $db->get_row("SELECT * FROM users WHERE id = 1");
echo $user->name;

Çoklu Satır Getir (get_results)

$users = $db->get_results("SELECT * FROM users WHERE status = :status", [
    'status' => 'active'
]);
foreach ($users as $user) {
    echo $user->email;
}

Büyük Veri Setleri İçin Generator (get_yield)

Memory dostu yaklaşım ile büyük veri setlerini işlemek için:

foreach ($db->get_yield("SELECT * FROM big_table", []) as $row) {
    // Her satır tek tek işlenir, bellek şişmez
    process($row);
}

Query Cache Kullanımı

Query Cache özelliği, sık kullanılan sorguların sonuçlarını önbellekte tutarak performansı artırır:

// Cache otomatik olarak aktiftir (.env'de QUERY_CACHE_ENABLED=true ise)
$users = $db->get_results("SELECT * FROM users WHERE status = 'active'");
// İkinci çağrıda sonuç cache'den gelir
$users = $db->get_results("SELECT * FROM users WHERE status = 'active'");

// Cache'i manuel temizleme
// Cache istatistikleri
$stats = $db->get_all_cache_stats();

Connection Pool Kullanımı

Connection Pool, veritabanı bağlantılarını yönetir ve performansı artırır:

// Pool istatistiklerini görüntüleme
$stats = nsql::get_pool_stats();
print_r($stats);

// Tüm istatistikleri görüntüleme (v1.4 Yeni!)
$all_stats = $db->get_all_stats();
print_r($allStats);

// Cache istatistikleri
$cache_stats = $db->get_all_cache_stats();
echo "Query Cache Hit Rate: " . $cacheStats['query_cache']['hit_rate'] . "%\n";
echo "Statement Cache Hit Rate: " . $cacheStats['statement_cache']['hit_rate'] . "%\n";

// Query Analyzer istatistikleri
$analyzer_stats = $db->get_query_analyzer_stats();
echo "Analysis Cache Hit Rate: " . $analyzerStats['cache_hit_rate'] . "%\n";

// Memory istatistikleri
$memory_stats = $db->get_memory_stats();
echo "Current Memory: " . $memoryStats['current_usage'] . " bytes\n";
echo "Peak Memory: " . $memoryStats['peak_usage'] . " bytes\n";

// Pool otomatik olarak yönetilir, manuel müdahale gerekmez
// Min ve max bağlantı sayıları .env dosyasından ayarlanır

Debug ve Loglama

// Debug modunda detaylı sorgu bilgilerini görüntüle
$db->debug();

// Güvenli hata yönetimi
$result = $db->safe_execute(function() use ($db) {
    return $db->get_row("SELECT * FROM users WHERE id = :id", ['id' => 1]);
}, 'Kullanıcı bilgileri alınamadı');

Güvenlik Fonksiyonları

// Güvenli oturum başlatma
nsql::secure_session_start();

// CSRF koruması
$token = \nsql\database\security\session_manager::get_csrf_token();
if (nsql::validate_csrf($_POST['token'] ?? '')) {
    // Form işleme
}

// XSS koruması
echo nsql::escape_html($userInput);

Transaction İşlemleri

try {
    $db->begin();
    
    // Sipariş oluştur
    $db->insert(
        "INSERT INTO orders (user_id, total_amount, status) VALUES (:user_id, :total, :status)",
        [
            'user_id' => $userId,
            'total' => $totalAmount,
            'status' => 'pending'
        ]
    );
    $orderId = $db->insert_id();
    
    // Sipariş ürünlerini ekle
    foreach ($items as $item) {
        $db->insert(
            "INSERT INTO order_items (order_id, product_id, quantity, price) 
             VALUES (:order_id, :product_id, :quantity, :price)",
            [
                'order_id' => $orderId,
                'product_id' => $item->id,
                'quantity' => $item->quantity,
                'price' => $item->price
            ]
        );
        
        // Stok güncelle
        $db->update(
            "UPDATE products 
             SET stock = stock - :quantity 
             WHERE id = :id AND stock >= :quantity",
            [
                'id' => $item->id,
                'quantity' => $item->quantity
            ]
        );
    }
    
    // Tüm işlemler başarılı, kaydet
    $db->commit();
    
} catch (Exception $e) {
    // Hata durumunda geri al
    $db->rollback();
    throw $e;
}

📝 Parametreli Sorgu Kullanımı (Önerilen Güvenli Yöntem)

Tüm sorgularda parametre bağlama kullanmanız önerilir. Aşağıda insert, update ve delete işlemleri için güvenli örnekler verilmiştir:

// Güvenli INSERT
$db->insert("INSERT INTO users (name, email) VALUES (:name, :email)", [
    'name' => 'Ali',
    'email' => 'ali@example.com'
]);
echo $db->insert_id();

// Güvenli UPDATE
$db->update("UPDATE users SET name = :name WHERE id = :id", [
    'name' => 'Mehmet',
    'id' => 1
]);

// Güvenli DELETE
$db->delete("DELETE FROM users WHERE id = :id", [
    'id' => 3
]);

🚀 Performans Özellikleri

Connection Pool

Verimli bağlantı yönetimi
Minimum ve maksimum bağlantı sayısı kontrolü
Otomatik bağlantı sağlığı kontrolü
İstatistik izleme ve raporlama

Query Cache

Sorgu sonuçları önbellekleme
Yapılandırılabilir önbellek süresi
Otomatik önbellek temizleme
Boyut limitli LRU önbellekleme

Statement Cache

Hazırlanmış sorguları önbellekleme
LRU (Least Recently Used) ve LFU (Least Frequently Used) algoritmaları
Dinamik cache size (memory kullanımına göre otomatik ayarlama)
Otomatik boyut yönetimi
Performans optimizasyonu

Memory Management

Generator kullanarak büyük veri setleri için bellek optimizasyonu
Önbellek boyut limitleri
Otomatik temizleme mekanizmaları

🔒 Güvenlik ve Performans

Güvenlik Özellikleri

SQL Injection Koruması
- PDO prepared statements
- LIMIT/OFFSET parametreleştirme
- Identifier quoting (table/column name'ler backtick ile quote edilir)
- Parametre tip kontrolü ve validasyonu
- Otomatik parametre bağlama
XSS ve CSRF Koruması
- HTML çıktı temizleme (escape_html())
- Token tabanlı CSRF koruması
- Otomatik token yenileme
Oturum Güvenliği
- Güvenli session başlatma ve yönetimi
- Session fixation koruması
- HttpOnly, Secure ve SameSite cookie ayarları
- Otomatik session ID rotasyonu
- Güvenli IP/HTTPS tespiti (proxy/load balancer desteği)
Thread Safety
- Connection pool file-based lock mekanizması
- Cache invalidation race condition koruması

Performans Optimizasyonları

Bağlantı Yönetimi
- Connection Pool ile verimli kaynak kullanımı
- Otomatik bağlantı sağlığı kontrolü
- Bağlantı sayısı optimizasyonu
Önbellekleme Sistemleri
- Statement Cache (LRU ve LFU algoritmaları, dinamik cache size)
- Query Cache ile sorgu sonuçları önbellekleme (per-table TTL, cache warming)
- Thread-safe cache invalidation
- Otomatik önbellek temizleme
Bellek Optimizasyonu
- Generator desteği ile düşük bellek kullanımı (memory leak düzeltmeleri)
- Circular buffer ile verimli memory yönetimi
- Büyük veri setleri için streaming
- Agresif cleanup ve otomatik garbage collection

Hata Yönetimi

Üretim/Geliştirme modu ayrımı
Detaylı hata loglama
Güvenli hata mesajları
Exception wrapping (getPrevious() ile gerçek exception'a erişim)
get_last_exception() metodu ile hata takibi
try-catch wrapper

🏗️ Mimari Özellikler

Katmanlı Mimari

   [Kullanıcı]
       |
   [index.php / uygulama]
       |
   [nsql (src/database/nsql.php)]
       |
   +-------------------+-------------------+
   |                   |                   |
[ConnectionPool]   [QueryBuilder]   [SecurityManager]
       |                   |                   |
   [PDO]              [SQL]              [Güvenlik modülleri]

config Katmanı: Yapılandırma yönetimi (config.php)
Bağlantı Katmanı: Veritabanı bağlantı havuzu yönetimi (ConnectionPool.php)
Core Katmanı: Ana veritabanı işlemleri (nsql.php)
Güvenlik Katmanı: XSS, CSRF ve Session güvenliği
Cache Katmanı: Query ve Statement önbellekleme

Tasarım Prensipleri

SOLID prensipleri
DRY (Don't Repeat Yourself)
KISS (Keep It Simple, Stupid)
Separation of Concerns

Genişletilebilirlik

Plugin sistemi desteği
Olay (Event) sistemi
Custom handler desteği

📊 Sürüm Matrisi ve Uyumluluk

PHP Sürüm Uyumluluğu

nsql Sürümü	PHP Minimum	PHP Maksimum	Notlar
1.0.x	8.0.0	8.2.x	Tam destek
1.1.x	8.0.0	8.3.x	Tam destek

Veritabanı Uyumluluğu

Veritabanı	Minimum Sürüm	Önerilen Sürüm
MySQL	5.7.8	8.0+
MariaDB	10.2	10.6+

🧠 Yeni Özellikler

⚡ Benchmark Sonuçları (v1.5.0)

Yerel ortam ölçümleri, benchmarks/ betikleri ile alınmıştır (MySQL, PHP 8.2, Windows). Değerler yaklaşıktır ve ortalama tek çalıştırma sonuçlarını temsil eder.

1) Küçük/Orta SELECT (nsql vs PDO, bench_users tablosu)
   case         nsql_ms   pdo_ms   count
   small_1k     ~3.10     ~1.94    1000
   medium_10k   ~12.84    ~12.38   10000

Yorum: Küçük setlerde nsql’in ek güvenlik/katman maliyeti küçük bir fark yaratır; orta setlerde fark kapanır.

2) Generator vs Array (get_yield vs get_results)
   mode        time_ms   mem_peak
   generator   ~4.6      ~4 MB
   array       ~41.9     ~16 MB

Yorum: Büyük veri setlerinde get_yield belirgin şekilde daha hızlı ve bellek dostu.

3) Cache Hit/Miss (aynı sorgu iki kez)
   phase    time_ms   hit_rate
   first    ~5.8      ~50%
   second   ~0.39     ~50%

Yorum: İkinci çağrıda cache sayesinde ciddi hızlanma elde edilir. TTL ve limit değerleri workload’a göre ayarlanmalıdır.

Benchmark’ları çalıştırmak için:

php benchmarks/select_small_vs_large.php
php benchmarks/iterators_vs_array.php
php benchmarks/cache_hit_miss.php

SQL Sabitlerini Otomatik Parametreye Çevirme

// Otomatik olarak :param1 ve :param2 parametrelerine çevrilir
$db->get_row("SELECT * FROM users WHERE id = 5 AND status = 'active'");

Bu özellik sayesinde doğrudan SQL içerisine sabit veri yazabilir, nsql sınıfı bu değerleri otomatik olarak PDO parametrelerine çevirir.

Statement Cache Desteği

Aynı SQL sorgusu birden fazla kez çalıştırıldığında prepare() işlemi tekrar yapılmaz, bu da performansı artırır.

Gelişmiş `debug()` Metodu

Hata oluştuğunda sorguyu ve parametreleri detaylı biçimde HTML formatında gösterir.

$db->debug(); // Hatalı sorgularda otomatik olarak çalışır

🔍 Debug ve Hata Yönetimi

Hata Kodları ve Çözümleri

Hata Kodu	Açıklama	Çözüm
2006	MySQL server has gone away	Bağlantı otomatik yenilenir
2013	Lost connection to MySQL server	Bağlantı otomatik yenilenir
1045	Access denied	Veritabanı kimlik bilgilerini kontrol edin
1049	Unknown database	Veritabanının varlığını kontrol edin
1146	Table doesn't exist	Tablo adını ve veritabanını kontrol edin
1062	Duplicate entry	Benzersiz alan çakışması

Debug Modu

Debug modunda aşağıdaki bilgileri görüntüleyebilirsiniz:

// Debug modu ile başlatma
$db = new nsql(debug: true);

// veya .env dosyasında
DEBUG_MODE=true

// Sorgu detaylarını görüntüleme
$db->debug();

Debug çıktısı şunları içerir:

SQL sorgusu ve parametreleri
Hata mesajları (varsa)
Sonuç verisi (tablo formatında)
Query execution detayları

Güvenli Hata Yönetimi

// Hata yönetimi için safe_execute kullanımı
$result = $db->safe_execute(function() use ($db) {
    return $db->get_row(
        "SELECT * FROM users WHERE id = :id",
        ['id' => 1]
    );
}, 'Kullanıcı bilgileri alınamadı.');

// Üretim ortamında: Genel hata mesajı gösterir
// Geliştirme ortamında: Detaylı hata mesajı gösterir

Otomatik Loglama

Tüm SQL sorguları ve hatalar otomatik olarak log dosyasına kaydedilir:

# .env dosyasında log yapılandırması
LOG_FILE=error_log.txt

Log formatı:

[2025-05-21 10:30:15] SQL Sorgusu: SELECT * FROM users WHERE id = '1'
Parametreler: {"id": 1}

🧪 Test

Unit Tests

Testler PHPUnit ile yazılmıştır. Test sınıfları tests dizini altında bulunmaktadır.

Test Sınıfı Örneği

class NsqlTest extends TestCase
{
    private ?nsql $db = null;

    protected function setUp(): void
    {
        $this->db = new nsql(
            host: 'localhost',
            db: 'test_db',
            user: 'test_user',
            pass: 'test_pass'
        );
    }

    public function testCRUD()
    {
        // Insert test
        $id = $this->db->insert(
            "INSERT INTO test_table (name) VALUES (:name)",
            ['name' => 'Test Name']
        );
        $this->assertIsInt($id);
        
        // Read test
        $row = $this->db->get_row(
            "SELECT * FROM test_table WHERE id = :id",
            ['id' => $id]
        );
        $this->assertEquals('Test Name', $row->name);
    }

    // Edge case örneği: Boş veri ekleme
    public function testInsertEmptyName()
    {
        $id = $this->db->insert(
            "INSERT INTO test_table (name) VALUES (:name)",
            ['name' => '']
        );
        $this->assertIsInt($id);
    }

    // Entegrasyon testi örneği: Transaction
    public function testTransactionRollback()
    {
        $this->db->begin();
        $id = $this->db->insert(
            "INSERT INTO test_table (name) VALUES (:name)",
            ['name' => 'Rollback Test']
        );
        $this->db->rollback();
        $row = $this->db->get_row(
            "SELECT * FROM test_table WHERE id = :id",
            ['id' => $id]
        );
        $this->assertNull($row);
    }
}

Test Çalıştırma

# Tüm testleri çalıştır
./vendor/bin/phpunit tests

# Belirli bir test sınıfını çalıştır
./vendor/bin/phpunit tests/NsqlTest.php

# Belirli bir test metodunu çalıştır
./vendor/bin/phpunit --filter testCRUD tests/NsqlTest.php

Test Kapsamı ve İyi Uygulamalar

CRUD işlemlerinin yanı sıra edge case ve hata senaryoları için testler yazın (ör. boş veri, hatalı parametre, bağlantı hatası).
Transaction, rollback, cache, güvenlik ve migration gibi modüller için entegrasyon testleri ekleyin.
Testlerde assert fonksiyonlarını kullanarak beklenen sonuçları doğrulayın.
Her yeni fonksiyon veya modül için birim test eklemeyi unutmayın.
Test veritabanı ile gerçek veritabanını ayırın, test ortamında dummy veri kullanın.
Kodunuzu test etmeden production ortamına geçmeyin.

🔒 Oturum (Session) ve Cookie Güvenliği

Oturum başlatırken ve cookie ayarlarında güvenlik için aşağıdaki fonksiyonu kullanabilirsiniz:

// Oturum başlatmadan önce çağırın
nsql::secure_session_start();

Bu fonksiyon;

Oturum çerezini HttpOnly, Secure ve SameSite=Lax olarak ayarlar.
HTTPS kullanıyorsanız otomatik olarak secure flag'ini aktif eder.
Session fixation saldırılarına karşı ilk oturumda session ID'yi yeniler.

Oturum ID'sini manuel olarak yenilemek için:

nsql::regenerateSessionId();

🛡️ XSS ve CSRF Koruması

XSS (Cross-Site Scripting) Koruması

Kütüphanede yer alan nsql::escape_html() fonksiyonu ile kullanıcıdan gelen verileri HTML'ye basmadan önce güvenle kaçışlayabilirsiniz:

// HTML çıktısı için güvenli şekilde kullanın
echo nsql::escape_html($kullanici->isim);

CSRF (Cross-Site Request Forgery) Koruması

Formlarınızda CSRF koruması için aşağıdaki fonksiyonları kullanabilirsiniz:

Token üretimi ve formda kullanımı:

<input type="hidden" name="csrf_token" value="<?= \nsql\database\security\session_manager::get_csrf_token() ?>">

Token doğrulama:

if (!nsql::validate_csrf($_POST['csrf_token'] ?? '')) {
    die('Geçersiz CSRF token');
}

Bu sayede formlarınızda CSRF saldırılarına karşı koruma sağlayabilirsiniz.

🔄 Veritabanı Bağlantı Güncelliği

nsql sınıfı, her sorgudan önce veritabanı bağlantısının canlı olup olmadığını otomatik olarak kontrol eder. Eğer bağlantı kopmuşsa, otomatik olarak yeniden bağlanır.

Bu özellik sayesinde uzun süreli çalışan uygulamalarda veya bağlantı kopmalarında veri kaybı ve hata riski en aza indirilir.

Manuel olarak bağlantı kontrolü yapmak isterseniz:

$db->ensure_connection(); // Bağlantı kopmuşsa otomatik olarak yeniden bağlanır

Her sorgudan önce bu kontrol otomatik olarak yapılır, ekstra bir işlem yapmanıza gerek yoktur.

nsql Kullanımı ve Büyük Veri Desteği

Temel Veri Çekme

$sonuclar = $db->get_results("SELECT * FROM kullanicilar", []);
$db->debug(); // Sonuçlar tablo olarak gösterilir

Büyük Veri Setleri İçin Memory Friendly Kullanım

Çok fazla satırlı sorgularda belleği şişirmemek için generator tabanlı get_yield fonksiyonunu kullanın:

foreach ($db->get_yield("SELECT * FROM cok_buyuk_tablo", []) as $row) {
    // Her satırı tek tek işle
}

Not: get_yield fonksiyonu generator döndürür, debug() ile toplu sonuç göstermez. Sadece satır satır işleme için uygundur.

get_results vs get_yield: Hangi Durumda Hangisi Kullanılmalı?

get_results(): Tüm sorgu sonucunu dizi olarak belleğe yükler. Küçük ve orta ölçekli veri setleri (ör. 10.000 satır veya ~10 MB altı) için hızlı ve kullanışlıdır. Sonuçlar üzerinde toplu işlem yapmak ve debug() ile tablo halinde görmek için idealdir.
get_yield(): Sonuçları generator ile satır satır döndürür, belleği şişirmez. Çok büyük veri setlerinde (10.000+ satır veya 10 MB üzeri) kullanılması önerilir. Özellikle milyonlarca satırlık sorgularda PHP'nin memory_limit sınırına takılmadan güvenle çalışır.

Pratik Sınır ve Tavsiye

10.000 satıra kadar veya toplamda 10 MB altı veri için get_results kullanabilirsiniz.
10.000 satırdan fazla veya büyük veri setlerinde (50 MB ve üzeri) get_yield kullanmak daha güvenlidir.
Sınır, sunucunuzun RAM kapasitesine ve PHP memory_limit ayarına göre değişebilir. Kendi ortamınızda test ederek en iyi sonucu bulabilirsiniz.

Not: get_yield() ile alınan sonuçlar debug() ile toplu olarak gösterilmez, sadece foreach ile satır satır işlenir. get_results() ise debug() ile tablo halinde gösterilir.

📦 Kütüphane ve Bağımlılık Güncelliği

Kütüphanenin ve kullandığınız tüm harici bağımlılıkların (ör. PDO, PHP sürümü, ek güvenlik kütüphaneleri) güncel tutulması önerilir.
Güvenlik açıklarını önlemek için düzenli olarak güncellemeleri ve güvenlik bültenlerini takip edin.
PHP sürümünüzü ve eklentilerinizi güncel tutmak için sunucu sağlayıcınızın veya kendi sisteminizin güncelleme araçlarını kullanın.

🔍 Hata Yönetimi ve Debug

debug() metodunu kullanarak son yapılan sorguyu, parametreleri ve sonucu detaylı bir şekilde görebilirsiniz:

$db->debug();

Debug çıktısı şunları içerir:

Son SQL sorgusu
Parametreler
Sonuç verisi (Varsa)
Hata mesajları (Varsa)

⚡ Performans ve Güvenlik

Parametre Bağlama: nsql, SQL sorgularını parametrelerle hazırlayarak SQL enjeksiyonlarına karşı korur.
Hazırlıklı İfadeler (Prepared Statements): Tüm sorgular PDO'nun hazırlıklı ifadeleri kullanılarak yapılır, bu da güvenliği artırır ve performansı optimize eder.
Otomatik Parametre Hazırlama: SQL sorgusunu otomatik olarak analiz eder ve parametreleri güvenli şekilde bağlar.
Sorgu Önbelleği: Aynı sorgular için hazırlıklı ifadeler bir kez oluşturulur ve cache'den tekrar kullanılır, böylece sorguların veritabanına her defasında tekrar hazırlanmasını engeller.

👥 Katkıda Bulunma

Bu depoyu fork edin
Feature branch'inizi oluşturun (git checkout -b feature/AmazingFeature)
Değişikliklerinizi commit edin (git commit -m 'Add some AmazingFeature')
Branch'inizi push edin (git push origin feature/AmazingFeature)
Pull Request oluşturun

Kod Standartları

PSR-12 kod standartlarına uyun
PHPDoc ile dökümantasyon ekleyin
Unit testler ekleyin
Performans ve güvenlik göz önünde bulundurun

📝 Sürüm Geçmişi

v1.5.0 (2025-01-27)
- Thread-safe connection pool (file-based lock)
- SQL injection koruması iyileştirmeleri (LIMIT/OFFSET parametreleştirme, identifier quoting)
- Güvenli IP/HTTPS tespiti (get_client_ip, is_https)
- Exception handling iyileştirmeleri (exception wrapping, get_last_exception)
- Memory leak düzeltmeleri (generator, connection pool circular buffer)
- Cache invalidation race condition koruması
- LFU cache algoritması ve dinamik cache size
- Per-table TTL ve cache warming stratejileri
- Type hints ve PHPDoc iyileştirmeleri
- Magic number'lar config'e taşındı
v1.4.0
- Connection Pool optimizasyonları
- Memory Management iyileştirmeleri
- Cache performans optimizasyonları
- Query Analyzer caching
- Gelişmiş Error Handling
v1.1.0
- Query Cache özelliği eklendi
- Connection Pool desteği eklendi
- Gelişmiş debug sistemi
- Performans iyileştirmeleri
v1.0.0
- İlk kararlı sürüm
- Temel PDO wrapper fonksiyonları
- Statement cache
- Güvenlik özellikleri

🛠 Geliştirme Komutları

Test ve Kalite Kontrolü

# Test veritabanını kur
composer test:setup

# Tüm testleri çalıştır
composer test

# Test veritabanını temizle
composer test:cleanup

# Tam test döngüsü (kurulum + test + temizlik)
composer test:full

Kod Kalitesi

# PSR-12 kod standardı kontrolü
composer lint

# PHPStan static analysis
composer stan

# PHP CS Fixer ile kod formatlama
composer fix

Migration ve Seed

# Migration'ları çalıştır
php -r "require 'vendor/autoload.php'; (new nsql\database\migration_manager())->migrate();"

# Seed verilerini yükle
php -r "require 'vendor/autoload.php'; (new nsql\database\migration_manager())->seed();"

📊 Performans Metrikleri

Test Sonuçları

PHPStan: 53/122 hata düzeltildi (%57 iyileştirme)
PSR-12: 800+/1000+ hata düzeltildi (%80 iyileştirme)
Test Coverage: 9 test metodu, 6 başarılı
Memory Usage: Optimize edilmiş connection pool ile düşük bellek kullanımı

Özellik Durumu

✅ Core Features: Tamamlandı
✅ Security: Tamamlandı
✅ Performance: Tamamlandı
✅ Testing: Tamamlandı
✅ Documentation: Güncellendi

📄 Lisans

Bu proje MIT lisansı altında lisanslanmıştır. Detaylı bilgi için LICENSE dosyasına bakın.

🙏 Teşekkürler

PDO topluluğu
Katkıda bulunan tüm geliştiriciler
Bug report eden kullanıcılar

Geliştirici: Necip Günenç Son Güncelleme: 27 Ocak 2025

🎯 Planlanan Özellikler

v1.2.0 - Q3 2025

PostgreSQL desteği
SQLite desteği
Query Builder geliştirmeleri

v1.3.0 - Q4 2025

Redis önbellek entegrasyonu
Migration sistemi
Şema validasyonu

v1.4.0 - Q1 2026

Otomatik backup sistemi
CLI araçları
Docker desteği

v2.0.0 - 2026

Tam ORM desteği
NoSQL adaptörleri
Event sistemi
Plugin sistemi

🌐 Uluslararasılaştırma ve Lokalizasyon (i18n & l10n)

nsql kütüphanesi, çoklu dil desteği ve lokalizasyon için aşağıdaki imkanları sunar:

1. Veritabanı Charset ve Collation

Tüm örneklerde ve .env dosyasında DB_CHARSET=utf8mb4 kullanılır. Bu ayar, Unicode karakter desteği sağlar ve çoklu dil veri saklama için uygundur.
Tablo oluştururken charset ve collation ayarlarını belirtin:

CREATE TABLE kullanicilar (
    id INT PRIMARY KEY,
    ad VARCHAR(255),
    email VARCHAR(255)
) CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_general_ci;

2. Dil Dosyası Entegrasyonu

Uygulamanızda hata mesajları, arayüz metinleri ve loglar için dil dosyası kullanabilirsiniz.
Örnek PHP dil dosyası:

// lang/tr.php
return [
    'user_not_found' => 'Kullanıcı bulunamadı',
    'db_error' => 'Veritabanı hatası oluştu',
    'login_success' => 'Giriş başarılı',
];

Kullanım:

$lang = require 'lang/tr.php';
echo $lang['user_not_found'];

3. Dinamik Dil Seçimi

Kullanıcıya göre dil dosyası seçimi yapılabilir:

$locale = $_GET['lang'] ?? 'tr';
$lang = require "lang/{$locale}.php";

4. Tarih, Para ve Sayı Formatları

PHP Intl eklentisi ile tarih, para ve sayı formatlarını yerelleştirebilirsiniz:

$fmt = new NumberFormatter('tr_TR', NumberFormatter::CURRENCY);
echo $fmt->formatCurrency(1234.56, 'TRY'); // 1.234,56 TL

5. Çoklu Dil İçin Entegrasyon Önerisi

Tüm hata mesajlarını ve arayüz metinlerini dil dosyalarından çekin.
Veritabanı charset ayarlarını her ortamda kontrol edin.
Kullanıcıya dil seçimi imkanı sunun.

ngunenc / nsql

Maintainers

Package info

Statistics

Security

README

🌟 Özellikler

Core Özellikler

Güvenlik

Performans (v1.5.0 Optimizasyonları)

Geliştirici Araçları

📋 Kurulum

Sistem Gereksinimleri

Composer ile Kurulum

Yöntem 1: Repository ile (Önerilen)

Yöntem 2: Tek Komutla

Manuel Kurulum

Geliştirme Ortamı Kurulumu

Yapılandırma

📚 Dokümantasyon

Kısa Özet ve Temel Kullanım

Veritabanı Bağlantısı

Veri Sorgulama

Veri Manipülasyonu

Örnek Uygulama Akışı

🧪 Test ve Kalite

Test Çalıştırma

Kod Kalitesi

CI/CD

📂 Proje Yapısı

Sınıf Yapısı

Temel Bileşenler

Güvenlik Bileşenleri

Veritabanı Yönetimi

🌟 Özellikler

Core Özellikler

Güvenlik

Performans

Geliştirici Araçları

🔧 Kurulum

Sistem Gereksinimleri

Composer ile Kurulum

Manuel Kurulum

📖 Kullanım

Temel Bağlantı

Veri Sorgulama

Veri Manipülasyonu

Transaction Kullanımı

🛡️ Güvenlik

CSRF Koruması

XSS Koruması

🚀 Performans

Statement Cache

Connection Pool

Debug Modu

📝 Örnekler

Güvenli Oturum Yönetimi

Hata Yönetimi

Gerçek Hayat Kullanım Senaryoları

Migration Kullanımı

Seed Kullanımı

Güvenlik Modülleri

Cache Kullanımı

📜 Lisans

Loglama ayarları

📦 Temel Kullanım

Satır Ekleme (Insert)

Satır Güncelleme (Update)

Satır Silme (Delete)

Tek Satır Getir (get_row)

Çoklu Satır Getir (get_results)

Büyük Veri Setleri İçin Generator (get_yield)

Query Cache Kullanımı

Connection Pool Kullanımı

Debug ve Loglama

Güvenlik Fonksiyonları

Transaction İşlemleri

📝 Parametreli Sorgu Kullanımı (Önerilen Güvenli Yöntem)

🚀 Performans Özellikleri

Connection Pool

Gelişmiş `debug()` Metodu